Bileşimi:Uçucu yağ (%2.5-4.0)[karvon (%50), (+)-limonen, apiol], ftalitler, sabit yağ, furanokumarinler [bergapten], hidroksikumarinler [umbelliferon]
Etkisi:Mide-bağırsak sistemi rahatsızlıkları: Hazımsızlıklarda, düz kaslar üzerinde etkili spazm giderici.
Kullanılış şekli:Parçalanmış meyve ya da parçalanmamış tam tohumlar ile hazırlanan çay 10-15 dakika demlendikten sonra içilir. Günde 3-4 gram tohum kullanılabilir.
Uyarı:Önerilen miktarlarda kullanıldığında herhangi bir risk bildirilmemiştir.
Öneriler:Dereotu tohumu üzerinde yürütülen bilimsel çalışmalar mikroplara karşı etkili olduğu, mide asitliğini azalttığı ve mide mukozasını koruduğunu ortaya koymaktadır. Bu nedenle, gastrit ve ülser hastalarının yemeklerden sonra bir fincan dereotu tohumu çayı içmesi yararlı olabilir.

(Lat: Silybum Marianum İng: Corduus Marianus)

 

YÖRESEL ADI: Akkız, Eşekdikeni, Meryemana dikeni.

YAYILIŞI: Akdeniz kıyıları, özellikle Ön Asya olduğu sanılmaktadır.

KULLANILAN KISIM: Tohum.

ETKEN BİLEŞİKLERİ: Silymarin, Uçucu yağ, Tyramine, Flavonoid, Histamin, Reçine, Amine, Albümin, Agmatin, Yağ.

ETKİ VE KULLANIM: Bileşimindeki Silymarinin, karaciğer yenileyici, temizleyici, yağları eritici, enzimleri düzenleyici etkisinden dolayı karaciğer rahatsızlıklarında kullanılmaktadır.

Antioksidan etkisinden dolayı Detoks amacıyla kullanılması tavsiye olunur. Ateş düşürücü, terletici ve vücuda rahatlık verici olduğu bilinmektedir. Hazım kolaylaştırıcı ve iştah açıcıdır. Talasemi (Akdeniz Anemisi) ve Sedef tedavilerinde yardımcı olarak kullanılabilir.

Öğütülmüş devedikeni tohumu çay olarak kullanıldığı gibi yoğurt ve bal ile karıştırılarak yutulabilir.

( Lat: Arctium Majus, İng: Burdoch, Alm: Klette, Fra: Bardone)

 

YÖRESEL ADI: Uluavratotu, Dulkarı Gömleği, Hanım Yaması.

KULLANILAN KISIM: Kökü.

ETKEN BİLEŞİKLERİ: Glikozit acı maddeleri (Arctiopikrin), Flavon glikozitleri (Arctiin), Tanen, Eterli uçucu yağ, Asitler ve %45-%70 oranında antiseptik madde İnülin.

ETKİ VE KULLANIM: Kuru veya pullu tüm deri hastalıklarında kullanılabilir. Uzunca bir süre kullanıldığında, sedef hastalığına karşı bile başarılı olabilir. İçerdiği acı maddeler sayesinde sindirim salgılarını arttırabilir. Safra kesesi ve karaciğer rahatsızlıklarında olduğu gibi, böbrek işlevlerini de destekleyebilir. Bedendeki tüm dengesizliklere karşı gıda desteği olarak kullanılabilir.

(Lat: Malva sylvestris, İng: Mallow leaf, Alm: Malvenblatt, Fra: Feuille de mauve)

 

YÖRESEL ADI: Ebegümeci.

YAYILIŞI: Vatanı Avrupa olup ülkemizde de yaygın olarak yetişmektedir.

KULLANILAN KISIM: Yaprak ve çiçekler.

ETKEN BİLEŞİKLERİ: Çiçekler Müsilaj, Antosiyanin bileşikleri ve Tanen; yapraklar ise Müsilaj, Flavonlar ve tanen içerirler.

ETKİ VE KULLANIM: Çiçek ve yapraklar soğuk algınlığı rahatsızlıklarında, ağız-boğaz mukozası iltihaplarını iyileştirici, öksürüklerde göğüs yumuşatıcıdır. Ebegümeci bu etkileriyle ağız ve boğaz iltihaplarında ve tahriş edici öksürüklerde göğüs yumuşatıcı olarak ‘‘Öksürük’’ ve ‘‘Bronşit’’ çaylarının bileşimine giren etkili bir gıda desteğidir.

(Lat: Acoruz calamus, İng: Sweet flag, Alm: Kalmus, Fra: Aacore)

 

YÖRESEL ADI: Azakeğeri, Hazenbel, Kutluca, Yelotu.

YAYILIŞI: Kuzey Amerika, Hindistan ve Avrupa’da yaygındır. Yurdumuzda Sapanca, Yeniçağa, Beyşehir Eğirdir Gölleri’nin kenarlarında yetişir.

KULLANILAN KISIM: Kök ve gövdeden arındırılmış rizomları.

ETKEN BİLEŞİKLERİ: Eterik yağ, Tanen, Müsilaj, Nişasta.

ETKİ VE KULLANIM: Bitki taşıdığı eterik yağdan dolayı midevi ve gaz giderici etkilere sahiptir. Bundan dolayı hazımsızlık ve mide rahatsızlıklarında kullanılır. Yumuşak bir idrar arttırıcıdır. İdrar yolları rahatsızlıklarında kullanılabilir. Kuvvet vericidir. Antiseptik özelliğe de sahiptir.

(Lat: Echinacea angustifolia, İng: Coneflower, Black sampson, Alm: Sonnenhut, Fra: Echinacée)

YÖRESEL ADI: Kirpi Otu.

YAYILIŞI: Echinacea türlerinin vatanı Kuzey Amerika olup, Avrupa’da kültüre alınmışlardır. Bitkinin Türkiye’de de kültürü yapılmaktadır.

KULLANILAN KISIM: Çiçekli dönemde toplamış toprak üstü kısımları ve kökleri.

ETKEN BİLEŞİKLERİ: Polisakkaritler; ayrıca Kafeik asit esterleri (Ekinakozit), İsobutilamidler (Ekinasein), eser miktarda Pirolidin Alkaloidler.

ETKİ VE KULLANIM: Taşıdığı polisakkaritler, bağışıklık sistemi üzerinde etkilidir ve bitkinin esas değeri de buradan ileri gelmektedir. Taşıdığı bir diğer bileşikle ekinezyanın insektisit etkisi saptanmıştır. Bu yüzden hafif ve orta şiddetli soğuk algınlıkları, gripler ile lokal olarak zor iyileşen yanıklarda kullanılır. Echinacea (Ekinezya), kronik yorgunluk ve bağışıklık sisteminin yetersiz kaldığı durumlarda kan hücrelerinin direncini arttırarak hücresel bağışıklık sistemini güçlendiren iyi bir gıda desteğidir. Akyuvarların üretimini ve etkinliğini arttırarak bakterilere karşı etki, ayrıca virüslere karşı metabolizmanın kendi savunma sistemine benzer bir etki göstererek viral kaynaklı enfeksiyonlara karşı olumlu etki gösterir. Sonuç olarak metabolizmanın, doğal direncini destekler ve yükseltir.

UYARI: Tüberküloz, şeker ve multiple skleroz hastalarına tavsiye edilmez.

 

(Lat: Pyrus Malus)

 

KULLANILAN KISIM: Kurutulmuş meyve.

ETKEN BİLEŞİKLERİ: Şeker %12, Pektin, Organik Asitler, Soda; Fosfor, Tanen, Vitamin A, B1, B2, C, E, PP (Niyasin).

ETKİ VE KULLANIM: İçerdiği organik asitler, soda ve fosforun yardımıyla; beyni, karaciğeri ve mideyi çok olumlu etkiler. Elma sirkesi doğal bir yaşam iksiridir. Bir bardak suya 1 tatlı kaşığı elma sirkesi, 1 tatlı kaşığı bal katılır. Hepsi iyice karıştırılıp sabahları aç karnına küçük yudumlarla içilirse bedenin bağışıklık sisteminin güçlendiği görülecektir.

(Lat: Cynara Scolymus)

ETKEN BİLEŞİKLERİ: Tanen, İnülin, Acı madde (Cynarin), Flavonal glikozitleri, A, B2 ve C Vitaminleri.

ETKİ VE KULLANIMI: Karaciğere zarar vermeden safra akımını arttırmaktadır. Bu etkinin Cynarinden ileri geldiği gösterilmiştir. Ayrıca farmakolojik açıdan cynarinin, yağ dokusunun erimesini sağladığı ve dolayısıyla yağ hücrelerinin kana geçmesini engellediği açıklanmıştır. Karaciğerde kan akımını arttırarak, bu organın bazı hastalıklarında iyileşmeyi hızlandırır. Enginarın karaciğerdeki etkisi, kandaki yağ seviyesini düşürmesidir. Sivilce, sedef, kaşıntı ve damar sertliği vb hastalıklarda yüksek kan yağları seviyesinin etkili olduğu göz önünde tutulursa, bu açıdan oldukça faydalıdır. Enginarın flavon glikozitleri sebebiyle idrar söktürücü etkisi vardır. Cinsel istek ve gücü artırdığı da eski kaynaklarda belirtilmiştir.

Bileşimi:Uçucu yağ (%0.5) [estragol (%85), linalool, öjenol], kafeik asit türevleri, flavonoitler
Etkisi:Mide-bağırsak sistemi rahatsızlıklarında: sindirimi kolaylaştırmak, gaz şikayeti ve şişkinliği gidermek için yararlı olmaktadır. İştahı uyarır.
Kullanılış şekli:Kurutulmuş topraküstü kısımları (1.5-3 gram) ile hazırlanan çay 10-15 dakika demlendikten sonra içilir.
Uyarı:Önerilen miktarlarda kullanıldığında herhangi bir risk bildirilmemiştir. Yaprakların taşıdığı uçucu yağ içerisinde yüksek oranda östrojenik etkili estragol bulunduğundan hamilelik süresince kullanılması önerilmemektedir.
Öneriler:Anadolu mutfaklarının vazgeçilmez bir aroma elemanı olmasının yanı sıra uçucu bileşenlerine bağlı olarak yemeklerden sonra gaz, kolik ve şişkinlik şikayetlerinin giderilmesinde çay halinde uygulanması önerilmektedir.

(Lat: Carum Carvi, İng: Caraway, Alm: Kömmel, Fra: Cumin)

 

YÖRESEL ADI: Karaman kimyonu, Keraviye, Kimyon-u berri, Nemse kimyonu, Ermeni kimyonu.

YAYILIŞI: Avrupa, Kuzey Afrika ve Asya’da doğal olarak yetişir. Avrupa, Rusya ve Kuzey Afrika’da kültürü yapılmaktadır.

KULLANILAN KISIM: Meyveleri.

ETKEN BİLEŞİKLERİ: Uçucu yağ ( özellikle %40-60’ ı Karvon), Flavonoidler, Polisakkaritler, Sabit yağ.

ETKİ VE KULLANIM: Sindirim sistemi üzerinde anason ve rezeneye benzer bir bitki gösterir. Midevidir. Sindirim sistemiyle ilgili spazmları giderir, hazma yardımcı olur. Gaz giderici etkiye sahiptir. Anne sütünü arttırır, zayıf bir adet söktürücüdür.

( Lat: Calluna Vulgaris)

 

KULLANILAN KISIM: Çiçek ve toprak üstü kısımları.

ETKEN BİLEŞİKLERİ: Arbutin, Enzimler, Tanen, Saponin, Mineraller, Silisik asit, Karoten.

ETKİ VE KULLANIM: Funda çayı, çam yaprağı ile beraber demlenerek içilmeye devam edilirse, insanı (yaprağı gibi inceltir) zayıflatır. Anne sütünü arttırıcı özelliği yanında romatizmaya fayda verir. Aynı zamanda, ağrı kesici ve kas güçlendiricidir. Funda, civanperçemi ile beraber demlenerek içilirse altını ıslatan çocuklara fayda verir. Böbrek iltihabında ise ayrık kökü ile beraber demlenerek çayı içilmelidir.